Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ishte protagonisti i ditës së parë të Samitit të NATO-s në Ankara, ku deklaratat e tij për marrëdhëniet me Turqinë u interpretuan si një sinjal i fortë për rikthimin e Ankarasë në programin e avionëve luftarakë F-35 dhe për heqjen e sanksioneve amerikane të vendosura sipas ligjit CAATSA.
Trump u prit në aeroportin e Ankarasë nga presidenti turk, Recep Tayyip Erdogan, në një atmosferë që u cilësua tejet miqësore. Presidenti amerikan mbërriti me avionin presidencial, ndërsa gjatë ceremonisë së pritjes ambasadori i SHBA-së përshëndeti kontingjentin ushtarak turk me fjalët: “Merhaba asker” (“Përshëndetje, ushtar”).
Gjatë deklaratave nga Pallati Presidencial, Trump bëri të ditur se administrata e tij po shqyrton seriozisht mundësinë e rikthimit të Turqisë në programin F-35.
“Turqia është më besnike se shumica e vendeve. F-35 është avioni më i mirë në botë dhe ne po e shqyrtojmë këtë çështje”, deklaroi presidenti amerikan.
Trump u shpreh gjithashtu në favor të heqjes së sanksioneve CAATSA ndaj Turqisë, duke theksuar se nuk dëshiron që një vend aleat të vazhdojë të jetë objekt i masave ndëshkuese.
“Do t’i heqim sanksionet. Ka ardhur koha. Nuk duam të vendosim sanksione ndaj miqve tanë dhe nuk dua ta mbys mikun tim me sanksione”, tha ai.
Presidenti amerikan nuk i kurseu vlerësimet për homologun turk, të cilin e cilësoi një mik të afërt dhe një lider të fortë.
“Ai është një mik shumë i ngushtë. Marrëdhënia jonë është shumë e veçantë. Turqia ka një udhëheqës shumë të fortë dhe një ushtri shumë të fuqishme. Kam respekt të madh për Presidentin Erdogan”, u shpreh Trump, duke lënë të kuptohet se gjatë takimit do të diskutohej edhe situata në Iran.
Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın ABD Başkanı Trump'ı karşılamasından ilk kareler.#NATOsummit pic.twitter.com/RkkhmCKFbT
— TRT HABER (@trthaber) July 7, 2026
Nga ana e tij, Erdogan deklaroi se çështja e rikthimit të Turqisë në programin F-35 nuk është e re dhe se pret që administrata amerikane të mbajë premtimin e dhënë.
“Zoti Trump gjithmonë e mban fjalën e tij për këtë çështje. Besoj se do të merret një vendim pozitiv për F-35”, deklaroi presidenti turk.
Megjithatë, pavarësisht toneve optimiste të dy liderëve, rikthimi i Turqisë në programin F-35 mbetet një proces kompleks, pasi heqja e sanksioneve CAATSA kërkon edhe miratimin e Kongresit amerikan.
Përveç çështjes së avionëve luftarakë, Ankaraja synon të sigurojë pjesëmarrje pa kushte në programin evropian të mbrojtjes SAFE, si dhe të thellojë bashkëpunimin me Bashkimin Evropian në industrinë e mbrojtjes.
Në fokus të Samitit të NATO-s mbeten gjithashtu rritja e shpenzimeve të mbrojtjes në 5% të Prodhimit të Brendshëm Bruto deri në vitin 2035, mbështetja ushtarake për Ukrainën dhe forcimi i kapaciteteve të industrisë së mbrojtjes së Aleancës.
Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, njoftoi se aleatët kanë arritur marrëveshje për blerje të reja pajisjesh ushtarake me vlerë mbi 40 miliardë dollarë gjatë pesë viteve të ardhshme, duke bërë thirrje për një “revolucion transatlantik” në industrinë e mbrojtjes.