Pas dekadash debatesh dhe kërkimesh shkencore, një formë e veçantë e diabetit është njohur zyrtarisht si diabeti i tipit 5, duke hapur rrugën për diagnostikim dhe trajtim më të saktë të miliona pacientëve në mbarë botën.
Sipas Federatës Ndërkombëtare të Diabetit (IDF), kjo sëmundje lidhet ngushtë me kequshqyerjen kronike gjatë fëmijërisë dhe adoleshencës dhe prek kryesisht popullsitë e vendeve me të ardhura të ulëta dhe të mesme.
Gjendja u përshkrua për herë të parë në vitin 1955 dhe në vitet 1980 u njoh nga Organizata Botërore e Shëndetësisë si diabet i lidhur me kequshqyerjen. Megjithatë, në vitin 1999 ajo u hoq nga klasifikimet zyrtare për shkak të mungesës së provave shkencore. Pas më shumë se dy dekadash studimesh, IDF e riklasifikoi zyrtarisht në Kongresin Botëror të Diabetit të mbajtur në Bangkok në vitin 2025.
Ndryshe nga diabeti i tipit 1 dhe tipit 2, diabeti i tipit 5 shkaktohet nga zhvillimi i pamjaftueshëm i pankreasit si pasojë e mungesës afatgjatë të ushqimit dhe lëndëve ushqyese. Kjo bën që organizmi të mos prodhojë sasi të mjaftueshme të insulinës për të kontrolluar nivelin e glukozës në gjak.
Ekspertët vlerësojnë se kjo formë e diabetit mund të prekë nga 20 deri në 25 milionë njerëz në mbarë botën, veçanërisht në rajone të Azisë, Afrikës dhe Amerikës Latine. Shumë prej pacientëve janë të rinj, me peshë të ulët trupore dhe me histori të kequshqyerjes së rëndë në vitet e para të jetës.
Një nga sfidat më të mëdha ka qenë diagnostikimi i gabuar. Për vite me radhë, shumë pacientë janë trajtuar si diabetikë të tipit 1 ose tipit 2, çka në disa raste ka sjellë trajtime joefektive ose komplikacione të rrezikshme, përfshirë episode të rënda të uljes së sheqerit në gjak.
Simptomat e diabetit të tipit 5 janë të ngjashme me format e tjera të sëmundjes dhe përfshijnë etje të shtuar, urinim të shpeshtë, lodhje, humbje peshe dhe nivele të larta të glukozës në gjak. Megjithatë, pacientët zakonisht kanë indeks të ulët të masës trupore dhe nuk shfaqin shenjat autoimune karakteristike të diabetit të tipit 1.
Për momentin nuk ekzistojnë kritere të standardizuara diagnostikuese, por IDF ka ngritur një grup pune ndërkombëtar të drejtuar nga endokrinologia Meredith Hawkins për të hartuar udhëzime të reja diagnostike dhe terapeutike, si dhe për të krijuar regjistra globalë të pacientëve.
Specialistët besojnë se njohja zyrtare e diabetit të tipit 5 do të ndihmojë në identifikimin e miliona rasteve të padiagnostikuara ose të diagnostikuara gabimisht, duke përmirësuar kujdesin shëndetësor për një kategori pacientësh që për shumë vite ka mbetur jashtë vëmendjes së komunitetit mjekësor.
Ekspertët theksojnë gjithashtu se kjo sëmundje nxjerr në pah pasojat afatgjata që mund të kenë varfëria, pasiguria ushqimore dhe kequshqyerja në shëndetin e individëve, edhe shumë vite pas kalimit të tyre.