Shqipëria po përgatitet për një reformë të thellë të skemës së pensioneve, që synon të sigurojë qëndrueshmëri financiare, drejtësi ndërbreznore dhe të ardhura të mjaftueshme për një jetë dinjitoze. Zëvendësministrja e Ekonomisë dhe Inovacionit, Olta Manjani, bëri të ditur se reforma pritet të jetë gati brenda vitit 2026 dhe nuk prek kontributet e derdhura nga qytetarët, por përqendrohet te mënyra se si sistemi i përgjigjet realiteteve ekonomike dhe demografike.
Reforma ndërtohet mbi dy shtylla kryesore: ndryshimet parametrike dhe ato sistemike. Ndryshimet parametrike përfshijnë moshën e daljes në pension dhe formulën e përllogaritjes së përfitimeve, duke synuar barazinë midis grave dhe burrave sipas direktivave të Bashkimit Evropian. Aktualisht, mosha e pensionit për gratë do të arrijë 62 vjeç në vitin 2026, ndërsa për burrat rritja nis në 2032, me objektivin e barazimit në 2056, i cili po rishikohet për përafrim më të shpejtë me BE-në.
Ndryshimet sistemike do të përqendrohen te struktura e përgjithshme e skemës, me forcimin e skemave private vullnetare (kolona e tretë) dhe të detyrueshme (kolona e dytë). Çdo ndërhyrje do të bëhet pas konsultimeve të gjera me biznesin dhe grupet e interesit, për të garantuar një sistem të balancuar dhe të zbatueshëm.
Manjani theksoi se qëllimi i reformës nuk është të ndryshojë të drejtat e përfituesve apo kontributet e derdhura, por të adresojë sfidat demografike dhe zhvillimet e tregut të punës, duke ruajtur parimin kontributiv, qëndrueshmërinë fiskale dhe mjaftueshmërinë e të ardhurave për pensionistët.
Përveç reformës strukturore, qeveria do të zbatojë një politikë mbështetëse që synon rritjen graduale të pensioneve deri në vitin 2030. Pensioni mesatar urban me vite të plota të punës pritet të rritet nga 27 350 lekë në 40 000 lekë, pensioni urban i pjesshëm nga 15 850 lekë në 22 000 lekë, ndërsa pensioni rural nga 11 500 lekë në 18 000 lekë. Pensioni familjar dhe ai i invaliditetit do të arrijnë respektivisht 18 000 dhe 30 000 lekë.
Rritja do të aplikohet gradualisht çdo muaj nga janari 2026 dhe do të vijojë çdo vit deri në objektivat e përcaktuara për vitin 2030. Manjani u shpreh se kjo qasje e dyfishtë – reforma strukturore dhe mbështetja afatshkurtër – synon të garantojë stabilitet për pensionistët sot dhe një sistem të drejtë e të qëndrueshëm për brezat e ardhshëm.