Ndërsa presidenti amerikan Donald Trump vazhdon të insistojë se Shtetet e Bashkuara duhet të zotërojnë Grenlandën, vëmendja e administratës së tij ndaj Arktikut është shndërruar në veprim konkret: SHBA-të po porosisin akullthyese të reja për të forcuar praninë e tyre në rajon.
Për ndërtimin e këtyre anijeve speciale, të afta të çajnë dete të mbuluara nga akulli i trashë, Uashingtoni i është drejtuar ekspertit botëror në këtë fushë – Finlandës.
Në laboratorin e akullit të kompanisë Aker Arctic Technology në Helsinki, temperaturat janë nën zero, ndërsa një model në shkallë i një akullthyeseje lundron në një rezervuar simulimi 70 metra të gjatë. Anija hap një kanal të pastër në sipërfaqen e ngrirë të ujit, duke testuar dizajnet e gjeneratës së ardhshme.
“Është thelbësore që anija të ketë forcë të mjaftueshme strukturore dhe fuqi motori”, shpjegon Riikka Matala, inxhiniere e performancës së akullit. Ndërsa drejtori ekzekutiv i kompanisë, Mika Hovilainen, thekson se edhe forma e trupit është vendimtare.
“Anija duhet ta thyejë akullin duke e përkulur poshtë, jo duke e prerë”, thotë ai.
Finlanda konsiderohet lideri i padiskutueshëm botëror për akullthyesit. Kompanitë finlandeze kanë projektuar rreth 80% të të gjithë akullthyesve aktualisht në funksion dhe 60% prej tyre janë ndërtuar në kantieret detare të vendit.
Kjo epërsi vjen nga nevoja, shpjegon Maunu Visuri, president i kompanisë shtetërore Arctia, e cila operon tetë akullthyese.
“Finlanda është i vetmi vend në botë ku të gjitha portet mund të ngrijnë gjatë dimrit”, thotë ai, duke shtuar se 97% e mallrave importohen nga deti.
Gjatë muajve të ftohtë, akullthyesit mbajnë portet të hapura dhe udhëheqin anijet e mëdha tregtare.
“Për ne është domosdoshmëri jetike. Finlanda është praktikisht një ishull”, shprehet Visuri.
Kjo ekspertizë ishte arsyeja pse Trump njoftoi në tetor se SHBA-të do të porosisnin katër akullthyese nga Finlanda për Rojën Bregdetare amerikane. Shtatë të tjera, të quajtura “Arctic Security Cutters”, do të ndërtohen në SHBA duke përdorur dizajne dhe teknologji finlandeze.
“Po blejmë akullthyeset më të mira në botë dhe Finlanda është e njohur për prodhimin e tyre”, deklaroi Trump.
Edhe pse ligji amerikan kërkon që anijet ushtarake dhe të rojës bregdetare të ndërtohen në SHBA, presidenti hoqi dorë nga kjo kërkesë për arsye sigurie kombëtare, duke përmendur qëndrimin “agresiv ushtarak dhe ekonomik” të Rusisë dhe Kinës.
Interesi amerikan për Arktikun po rritet ndërsa ndryshimet klimatike po e bëjnë rajonin gjithnjë e më të lundrueshëm. Kjo hap rrugë të reja tregtare midis Azisë dhe Evropës, si përmes Rusisë ashtu edhe në veri të Alaskës dhe Kanadasë, përmes Grenlandës.
Ulja e akullit e bën gjithashtu më të aksesueshme rezervat e naftës dhe gazit nëntokë.
“Ka shumë më tepër trafik në këtë pjesë të botës tani”, thotë Peter Rybski, ish-oficer i Marinës Amerikane dhe ekspert i akullthyesve me bazë në Helsinki.
Aktualisht, Rusia ka rreth 40 akullthyese, përfshirë tetë me energji bërthamore. SHBA-ja ka vetëm tre aktive, ndërsa Kina operon rreth pesë anije polare, edhe pse sipas ekspertëve ato nuk i plotësojnë standardet strikte të akullthyesve të vërtetë.
Kontratat e para për projektin u nënshkruan më 29 dhjetor. Dy anije do të ndërtohen nga Rauma Marine Constructions në Finlandë dhe pritet të dorëzohen në vitin 2028, ndërsa katër të tjera do të ndërtohen në Luiziana. Të gjashta do të jenë me energji dizel-elektrike dhe do të bazohen në dizajnet e Aker Arctic Technology në bashkëpunim me partnerë kanadezë.