Mbetjet farmaceutike të gjeneruara nga familjet shqiptare janë kthyer në një problem serioz mjedisor dhe shëndetësor, për të cilin mungon çdo kuadër ligjor dhe strategji menaxhimi. Në mungesë të një sistemi të dedikuar për mbledhjen e tyre, qytetarët i hedhin barnat e skaduara ose të papërdorura bashkë me mbetjet urbane – ose në tualete – duke i rikthyer në mjedis përmes ujërave, tokës dhe ushqimit.
Sipas një studimi të Rec Albania, të financuar nga Bashkimi Evropian dhe zhvilluar në Tiranë me 175 të anketuar, rezulton se 92% e qytetarëve i hedhin mbetjet farmaceutike në koshat e zakonshëm të plehrave, ndërsa pjesa tjetër në tualet. Vetëm një pjesë e vogël janë të vetëdijshëm për rrezikun që mbart kjo praktikë.
“Një nga aspektet ende të patrajtuara, si në legjislacionin shqiptar ashtu edhe në praktikën e menaxhimit të mbetjeve të rrezikshme, është trajtimi i mbetjeve farmaceutike që gjenerohen në familje. Në ujërat e lumenjve tanë gjenden gjurmë të vitaminave, ibuprofenit dhe antibiotikëve, në përqindje të lidhur ngushtë me sasitë që shiten në farmaci,” – shpjegon Mihallaq Qirjo, ambientalist pranë Rec Albania.
Në fakt, këto mbetje përfshijnë jo vetëm suplemente, antibiotikë dhe vitamina, por edhe medikamente citostatike – barna që përdoren për trajtimin e pacientëve me tumore, të cilët shpesh marrin trajtim në banesë. Edhe pse sasia e tyre mund të duket e vogël, rrezikshmëria mjedisore dhe biologjike është e lartë, pasi përbërjet kimike mund të ndikojnë në gjallesat ujore, tokën dhe zinxhirin ushqimor.
Ekspertët theksojnë se mënyra aktuale e trajtimit të këtyre mbetjeve – hedhja në landfille apo në kanalizime – përbën një kërcënim të drejtpërdrejtë për mjedisin dhe shëndetin publik.
“Farmacitë nuk janë të lejuara të tërheqin barnat e skaduara që i kanë shitur më parë pacientëve, pasi mungon një bazë ligjore që ta parashikojë këtë proces,” – sqaron Dëfrim Goma, kryetar i Urdhrit të Farmacistëve, raporton TCH.
Sipas të dhënave të studimit, 51% e qytetarëve do të preferonin t’i kthenin barnat e papërdorura në farmaci nëse do të kishte një sistem të tillë, ndërsa pjesa tjetër presin që shteti të ndërmarrë një zgjidhje institucionale.
Ndërkohë, për momentin, mbetjet farmaceutike vazhdojnë të ndotin ujërat, lumenjtë dhe tokën – duke na bërë të gjithë pjesë të problemit, siç paralajmërojnë ekspertët.