Lituania ka paralajmëruar se Rusia është në gjendje të falsifikojë sinjalet GPS në një rreze deri në 450 kilometra nga enklava e militarizuar e Kaliningradit, duke ngritur shqetësime serioze për sigurinë ajrore dhe komunikimet në Evropë.
(në foto Ministri i Mbrojtjes i Lituanisë, Robertas Kaunas, strehohet në parlamentin lituanez pas një paralajmërimi për ‘rrezik ajror’, në Vilnius, Lituani, më 20 maj 2026).
Sipas zëvendëskryetarit të rregullatorit të komunikimeve të Lituanisë, Darius Kuliesius, Rusia ka rritur ndjeshëm numrin e antenave për falsifikimin e sinjaleve GPS, nga tre në fillim të vitit 2025 në 36 aktualisht.
Ai deklaroi për Reuters se antenat ndodhen në territorin e Kaliningradit, i vendosur mes vendeve anëtare të NATO-s, Poloni dhe Lituani, në brigjet e Detit Baltik.
“Ndërhyrjet filluan sporadikisht gjatë samitit të NATO-s në Vilnius në vitin 2023. Tani Rusia ka ndërtuar një infrastrukturë të plotë dhe ndërhyrja është bërë sistematike, e përhershme dhe një provokim ndaj sigurisë evropiane”, u shpreh Kuliesius.
Sipas autoriteteve lituaneze, ndërhyrja mund të prekë Estoni, Letoni, pjesën më të madhe të Poloni, si dhe zona të Finlandë, Suedi dhe Bjellorusi.
Rregullatori lituanez tha se vlerësimi i rrezes së ndërhyrjes është bërë përmes analizës së shqetësimeve në sistemet e mbikëqyrjes së aviacionit ADS-B.
Ndërkohë, incidente të ngjashme janë raportuar edhe më parë. Vitin e kaluar, një avion ushtarak spanjoll me ministren e Mbrojtjes Margarita Robles në bord pësoi probleme me GPS pranë Kaliningradit. Po ashtu, një avion që transportonte presidenten e Komisioni Europian, Ursula von der Leyen, u përball me ndërhyrje gjatë një fluturimi drejt Bullgari.
Edhe Estoni dhe Finlandë kanë akuzuar më herët Rusinë për bllokim të sistemeve të navigimit GPS në rajon.
Megjithatë, ekspertët theksojnë se shumica e avionëve modernë dhe aeroporteve kryesore disponojnë sisteme alternative navigimi në rast se sinjalet GPS ndërpriten ose manipulohen.