Një studim i ri shkencor sugjeron se grumbullimi i “mbetjeve” në tru, si pasojë e një sistemi të dëmtuar pastrimi, mund të rrisë ndjeshëm rrezikun për zhvillimin e çrregullimeve psikotike, përfshirë skizofrenia.
Kërkimi është realizuar nga shkencëtarë të Universiteti i Gjenevës (UNIGE), në kuadër të Departamentit të Psikiatrisë dhe qendrës kërkimore Synapsy, dhe është publikuar në revistën Biological Psychiatry: Global Open Science. Autori kryesor i studimit është Alessandro Pascucci.
Në fokus të studimit ishte sistemi glinfatik, një rrjet që largon mbetjet metabolike dhe toksinat nga truri. Studiuesit zbuluan se kur ky sistem nuk funksionon siç duhet, mbetjet grumbullohen dhe ndikojnë në ekuilibrin kimik të trurit, duke rritur rrezikun për psikoza.
Sipas rezultateve, një funksion i dobët i këtij sistemi lidhet me çrregullime në aktivitetin e neurotransmetuesve—një faktor kyç në zhvillimin e psikozës.
Një nga gjetjet më të rëndësishme është se këto ndryshime mund të nisin shumë herët, që në fëmijëri, dhe të zhvillohen gradualisht për vite të tëra, shumë përpara shfaqjes së simptomave klinike.
Studimi përfshiu individë me sindroma e delecionit kromozomal, të cilët kanë një probabilitet 30–40% për të zhvilluar çrregullime psikotike.
Sistemi glinfatik funksionon përmes qarkullimit të lëngut cerebrospinal dhe është veçanërisht aktiv gjatë gjumit, duke ndihmuar në “pastrimin” e trurit. Kur ky proces dëmtohet, mund të rritet inflamacioni dhe të preken zona të rëndësishme si hipokampusi.
Studiuesit theksojnë se këto gjetje mund të ndihmojnë në identifikimin e hershëm të personave në rrezik dhe në zhvillimin e trajtimeve që synojnë përmirësimin e funksionit të këtij sistemi.
Ky studim ofron një perspektivë të re: psikozat mund të mos shfaqen papritur, por të jenë rezultat i një procesi biologjik afatgjatë që nis që në moshë të hershme.