FLORIDA– E apasionuar pas lëndëve shkencore, Teknologjisë, Inxhinierisë dhe Matematikës si dhe mbrojtjes së mjedisit, Sheyna Patel, një nxënëse 14-vjeçare e shkollës së mesme në Longwood, Florida, ka krijuar një hidrogel inovativ, jo-toksik, të aftë të kapë dhe shkatërrojë mbi 93% të mikroplastikës në ujë. Ideja lindi nga vëzhgimi i përhapjes së madhe të plastikës në dete dhe vështirësisë së heqjes efektive të saj.
Këto grimca të vogla, të padukshme me sy të lirë, përbëjnë një kërcënim gjithnjë e më të madh për oqeanet dhe biodiversitetin detar. Përmes testeve laboratorike, xheli ka demonstruar mbi 93% efektivitet në heqjen e mikroplastikës PET. Hidrogeli i Sheynës funksionon si një sfungjer, duke bllokuar dhe hequr mikroplastikën, duke ofruar kështu një zgjidhje konkrete për një problem global mjedisor. Shpikja e saj është ndër dhjetë finalistët në Sfidën e Shkencëtarëve të Rinj 3M 2025, konkursi kryesor shkencor për shkollat e mesme në Shtetet e Bashkuara, i cili do të zhvillohet në St. Paul, Minesota, në fund të tetorit.
Për të zhvilluar projektin, Sheyna bashkëpunoi me shkencëtaren Deborah Isabelle. Finalistët e konkursit mbështeten nga një ekspert i cili punon ngushtë me ta gjatë gjithë verës për ta transformuar idenë e tyre nga koncept në prototip. Shpikësja e re shpjegoi se si mentori i saj e ndihmoi të besonte më shumë në aftësitë e saj dhe, mbi të gjitha, të kapërcente pengesat në realizimin e projektit.
Kjo mbështetje i lejoi Sheynës të përsoste idenë e saj, duke e transformuar atë në një prototip funksional dhe të sigurt, gati për t’u testuar në mjedise të botës reale. Kur u pyet se ku e sheh veten pas 15 vitesh, Sheyna u përgjigj: “Në një rol udhëheqës në një fushë për të cilën jam e apasionuar, duke promovuar inovacionin klimatik, duke mentoruar të tjerët dhe duke kontribuar në përparime të rëndësishme shkencore që përfitojnë mbrojtjen e planetit tonë të trazuar.”
Projekti i Sheyna Patel jo vetëm që trajton problemin e mikroplastikës, por gjithashtu thekson (dhe frymëzon shpresë) se si mendjet e reja mund të kontribuojnë në mbrojtjen e mjedisit.
Konkursi i Shkencëtarëve të Rinj të Amerikës
Shpikja e saj e bëri atë finaliste në Sfidën e Shkencëtarëve të Rinj 3M 2025, një konkurs ndërkombëtar që njeh shkencëtarët e rinj që krijojnë zgjidhje shkencore për problemet e përditshme. Konkursi – tani në vitin e tij të tetëmbëdhjetë – zgjedh studentë të moshës 11 deri në 14 vjeç, duke vlerësuar kreativitetin, njohuritë shkencore dhe aftësitë e tyre të komunikimit. Pjesëmarrësit kanë mundësinë të marrin pjesë në një program veror mentorimi me shkencëtarët e 3M, të cilët do t’i udhëzojnë ata në zhvillimin e zgjidhjeve të tyre. Finalja është planifikuar për në fund të tetorit në Qendrën e Inovacionit 3M në St. Paul, Minesota, ku shkencëtarët e rinj do t’i paraqesin shpikjet e tyre një paneli ekspertësh. Fituesi i çmimit të parë do të marrë 25,000 dollarë, një udhëtim ekskluziv në një universitet amerikan dhe titullin “Shkencëtari më i Mirë i Ri i Amerikës”.
Finalistët e mëparshëm kanë bashkëpunuar për të krijuar zgjidhje për një gamë të gjerë çështjesh që ndikojnë në planet, siç janë shëndeti i shkëmbinjve koralorë, ruajtja e ujit, mbeturinat ushqimore, burimet alternative të energjisë, konsumi i energjisë dhe ndotja e ajrit. Fituesi i vitit 2024, Sirish Subash, 14 vjeç, nga Snellville, Georgia, krijoi PestiSCAND, një pajisje portative, të mundësuar nga inteligjenca artificiale, e projektuar për të zbuluar mbetjet e pesticideve në prodhime duke përdorur një metodë jo-shkatërruese. Inovacioni përdor spektrofotometrinë, e cila mat se si drita e gjatësive të ndryshme të valëve reflektohet nga sipërfaqja e frutave dhe perimeve. Një model i të mësuarit automatik më pas analizon këto të dhëna për të përcaktuar praninë e pesticideve. Aplikacioni PestiSCAND, detektori portativ i pesticideve për fruta dhe perime, i mundësuar nga inteligjenca artificiale, tani përdoret nga shumë amerikanë për të përcaktuar nëse nevojitet shpëlarje shtesë. Aftësia e mjetit për të vlerësuar shpejt sigurinë e frutave dhe perimeve shënon një hap premtues drejt standardeve më të shëndetshme të ushqimit.
Studenti i ri me origjinë indiane shkroi gjithashtu librin Carbon Block Puzzle, i cili edukon lexuesit rreth ndryshimeve klimatike dhe si ta parandalojnë atë. “Vetëm nëse e vërteta mbizotëron do të ndodhë gjëja e duhur dhe vetëm atëherë njerëzimi do të jetë i sigurt nga kërcënimet klimatike. Efektet e ndryshimeve klimatike tashmë po ndihen. Dëmi i parë i rëndësishëm është bërë. Nëse më shumë njerëz nuk mësojnë për ndryshimet klimatike, ditë edhe më të errëta mund të vijnë shumë shpejt.” Ky është shkrimi i një djali 14-vjeçar./LArepubblica/Radar.al
Nga Çepani, Hasimja deri tek Haçka kush janë tre emrat e opozitës!