Në teori, ari konsiderohet një nga asetet më të sigurta në kohë krizash globale. Kur shpërthejnë luftëra, rritet inflacioni ose pasiguria ekonomike, investitorët zakonisht largohen nga aksionet dhe monedhat e paqëndrueshme dhe drejtohen drejt arit, duke e rritur çmimin e tij.
Por këtë herë situata po zhvillohet ndryshe. Pavarësisht një lufte të gjatë mes Shteteve të Bashkuara, Izraelit dhe Iranit, çmimi i arit ka rënë ndjeshëm. Nga një kulm prej rreth 5,303 dollarësh për ons në fund të janarit, ai ka zbritur në rreth 4,235 dollarë së fundmi.
Arsyeja kryesore nuk është mungesa e pasigurisë, por mënyra se si po reagojnë ekonomitë e mëdha, sidomos SHBA-të. Konflikti në Ngushticën e Hormuzit ka rritur çmimet e naftës dhe gazit, duke nxitur një valë inflacioni në tregjet globale. Inflacioni në SHBA ka arritur në 4.2%, niveli më i lartë në tre vite.
Në kushte normale, kjo do ta shtynte arin lart, pasi investitorët e shohin si mbrojtje kundër inflacionit. Por në këtë rast, tregjet po shqetësohen më shumë për një faktor tjetër: normat e interesit.
Banka Qendrore Amerikane (Federal Reserve) nuk po tregon shenja për ulje të menjëhershme të normave të interesit. Përkundrazi, ekziston mundësia që ato të mbeten të larta ose madje të rriten për të frenuar inflacionin. Kjo është shumë e rëndësishme për arin, sepse ai është një aset “pa interes” – nuk gjeneron të ardhura si obligacionet apo depozitat bankare.
Kur normat e interesit janë të larta, investitorët preferojnë instrumente që japin fitim të garantuar, duke e bërë arin më pak tërheqës. Kjo krijon presion mbi çmimin e tij, raporton Al Jazeera.
Një faktor tjetër i rëndësishëm është forcimi i dollarit amerikan. Meqë ari tregtohet në dollarë, kur dollari forcohet, ari bëhet më i shtrenjtë për blerësit ndërkombëtarë, duke ulur kërkesën dhe duke shtyrë çmimin poshtë.
Sipas analistëve financiarë, tregjet aktualisht po ndikohen nga pritshmëria se normat e interesit mund të rriten më tej gjatë vitit, gjë që po e mban arin nën presion. Edhe pse konflikti në Lindjen e Mesme zakonisht do ta rriste çmimin e tij, efektet ekonomike të inflacionit dhe politikës monetare po e neutralizojnë këtë rritje.
Ekspertët theksojnë se çdo përmirësim i situatës gjeopolitike, si p.sh. një marrëveshje paqeje ose ulje e tensioneve në Iran, mund të ndikojë pozitivisht në çmimin e arit. Megjithatë, edhe në atë rast, faktorët ekonomikë si normat e interesit dhe politika e bankave qendrore do të vazhdojnë të luajnë rol vendimtar.
Rënia e çmimit të arit nuk lidhet vetëm me krizën gjeopolitike, por me një kombinim më të gjerë faktorësh ekonomikë: inflacioni i lartë, pritjet për norma interesi të larta dhe forcimi i dollarit amerikan. Këta faktorë së bashku po e mbajnë arin nën presion, pavarësisht rolit të tij tradicional si “strehë e sigurt” në kohë pasigurie.