IRAN- Presidenti Donald Trump thotë se SHBA-të kanë kryer një sulm bombardues “të suksesshëm” në tre centrale bërthamore në Iran dhe se ato janë “shkatërruar”.
Izraeli thotë se ishte në “koordinim të plotë” me SHBA-në në planifikimin e sulmeve. Zyrtarët iranianë kanë konfirmuar se objektet u goditën, por mohuan se kishin pësuar një goditje të madhe. Sulmet shënojnë një përshkallëzim të rëndësishëm në luftën e vazhdueshme midis Iranit dhe Izraelit.
Çfarë ka bombarduar SHBA-ja dhe çfarë armësh ka përdorur?
Gjenerali amerikan Dan Caine, kryetar i shefave të përbashkët të shtabit, tha se Operacioni “Midnight Hammer” përfshinte 125 avionë ushtarakë amerikanë, përfshirë shtatë bombardues të fshehtë B-2. Tre objekte bërthamore u shënjestruan – Fordo, Natanz dhe Isfahan, thanë SHBA-të.
Gjatë një informimi në Pentagon, Caine tha se bombarduesit u nisën nga SHBA-ja në një fluturim 18-orësh, me disa që u drejtuan në perëndim në Paqësor si një “karrem”, ndërsa paketa kryesore e sulmit e përbërë nga shtatë bombarduesit B-2 vazhdoi drejt Iranit.
Pak para se avioni të hynte në hapësirën ajrore iraniane, më shumë se dy duzina raketa Tomahawk u lëshuan nga një nëndetëse amerikane drejt objektivave në bazën e Isfahanit, tha ai.
Ndërsa bombarduesit hynë në hapësirën ajrore iraniane, SHBA-të përdorën “disa taktika mashtrimi, duke përfshirë edhe karreme”, me avionë luftarakë që pastronin hapësirën ajrore përpara tyre, duke kontrolluar për avionë armik dhe raketa tokë-ajër, tha Caine.
B-2 kryesor më pas hodhi dy bomba GBU-57 Massive Ordnance Penetrators (MOP) – të njohura edhe si bomba “bunker buster” në vendin bërthamor në Fordo. Caine tha se një total prej 14 MOP u hodhën në dy zona të synuara.
Të tre objektivat e infrastrukturës bërthamore iraniane u goditën midis orës 18:40 sipas kohës lindore (23:40 BST) dhe 19:05 sipas kohës lindore (00:05 BST), tha Caine. Bombarduesit më pas dolën nga hapësira ajrore iraniane dhe filluan kthimin e tyre në SHBA.
“Avionët luftarakë të Iranit nuk fluturuan dhe duket se sistemet e raketave tokë-ajër të Iranit nuk na panë”, tha Caine.
Duke folur në të njëjtën konferencë për shtyp, Sekretari i Mbrojtjes Pete Hegseth tha se operacioni nuk kishte në shënjestër trupat iraniane apo popullin iranian. Ai shtoi se misioni “nuk ishte dhe nuk ka qenë për ndryshimin e regjimit”. Sekretari i mbrojtjes tha se i vlerësonte “aleatët tanë në Izrael” për mbështetjen e dhënë, duke shtuar se operacionet zgjatën muaj dhe javë planifikimi.
I fshehur në një shpat mali të largët, centrali bërthamor i Fordos përfshin një uzinë pasurimi të uraniumit që është jetike për ambiciet bërthamore të Iranit. I vendosur në jug të Teheranit, besohet se është më thellë nën tokë se Tuneli i Kanalit që lidh Mbretërinë e Bashkuar dhe Francën.
Për shkak të thellësisë së Fordos nën tokë, vetëm SHBA-të kanë llojin e bombës “shkatërruese të bunkerëve” mjaftueshëm të madhe për të depërtuar në vend. Sipas ekspertëve, ajo peshon 13,000 kg dhe është në gjendje të bjerë nëpër rreth 18 metra beton ose 61 metra dhe para se të shpërthejë. Për shkak të thellësive të tuneleve të Fordos, MOP nuk është e garantuar të jetë i suksesshëm, por është e vetmja bombë që mund t’i afrohet kësaj.
Çfarë dihet për ndikimin e sulmeve?
Gjenerali Caine ka thënë se do të duhet pak kohë për të vlerësuar plotësisht shkallën e dëmit të shkaktuar nga sulmi amerikan. Por, tha ai, “një vlerësim fillestar i dëmeve nga beteja tregon se të tre vendet pësuan dëme dhe shkatërrime jashtëzakonisht të rënda”.
Imazhet e reja satelitore të marra më 22 qershor tregojnë gjashtë kratere të reja në centralin bërthamor Fordo, me shumë mundësi pikat e hyrjes për municionet amerikane, si dhe pluhur gri dhe mbeturina të shpërndara poshtë shpatit të malit.
Pas konfirmimit të SHBA-së se në sulm u përdorën armë zjarri MOP, analisti i lartë i imazheve në Shërbimet e Inteligjencës McKenzie, Stu Ray, i tha BBC Verify: “Nuk do të shihni një efekt të madh shpërthimi në pikën e hyrjes pasi nuk është projektuar për të shpërthyer në momentin e hyrjes, por më thellë në objekt”.
Ai shtoi se duket sikur tre municione të ndara janë hedhur në dy pika të ndara impakti dhe se ngjyrosja gri në tokë duket se tregon mbeturina betoni të hedhura në erë nga shpërthimet.
Ray tha gjithashtu se hyrjet e tunelit duket se janë bllokuar. Meqenëse nuk ka kratere të dukshme ose pika impakti pranë tyre, ai sugjeron se kjo mund të ketë qenë një përpjekje iraniane për të “zbutur sulmet e qëllimshme ajrore ndaj hyrjeve”.
Organizata iraniane e Energjisë Atomike tha se bombardimi i tre centraleve bërthamore ishte një “shkelje barbare” e ligjit ndërkombëtar. Si Arabia Saudite ashtu edhe Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë Atomike (IAEA), organi mbikëqyrës bërthamor i OKB-së, thonë se nuk ka pasur rritje të niveleve të rrezatimit pas sulmit.
Zëvendësdrejtori politik i transmetuesit shtetëror të Iranit, Hassan Abedini, tha se Irani i kishte evakuuar këto tre centrale bërthamore “pak kohë më parë”. Duke u shfaqur në televizionin shtetëror, ai tha se Irani “nuk pësoi një goditje të madhe sepse materialet ishin nxjerrë tashmë”./BBC/Radar.al