Donald Trump bëri shaka në samitin e G7 duke thënë se nëse bisedimet me Iranin shkojnë mirë, meritën do ta marrë vetë, ndërsa nëse shkojnë keq, fajin do t’ia lërë JD Vance. Në çdo shaka ka diçka të vërtetë.
Ditën e djeshme zëvendëspresidenti JD Vance pritej në Zvicër për të marrë pjesë në bisedime dhe në një foto zyrtare me negociatorët iranianë. Ky rol i rëndësishëm është një nga bastet më të mëdha të karrierës së tij politike dhe mund ta ndihmojë ose ta dëmtojë në mënyrë vendimtare në garën e mundshme për të pasuar Trumpin në Shtëpinë e Bardhë në vitin 2028.
Duke qenë se Vance ishte ndër figurat më pak të favorizuara brenda administratës Trump për një luftë me Iranin, ai shihet si një figurë më e besueshme nga iranianët. Megjithatë, përparimi i negociatave varet edhe nga faktorë të jashtëm. Një pengesë e rëndësishme është bërë përplasja mes Izraelit dhe Hezbollahut në Liban.
Roli i tij në negociata ka zemëruar edhe zërat më pro-Izrael brenda kampit republikan. Ata e cilësojnë si “arkitektin” e një marrëveshjeje që nuk i bind dhe kërkojnë që ai ta shpjegojë atë para Kongresit. Nga ana tjetër, lufta nuk është popullore dhe deklaratat e Vance pëlqehen nga një pjesë e së djathtës “MAGA”, e cila është kritike ndaj ndikimit të Benjamin Netanyahut në politikën e jashtme amerikane.
Prej ditësh, zëvendëspresidenti po jep intervista për rrjetet kryesore televizive amerikane, por edhe për podkaste të ndjekura nga e djathta “MAGA”. Të enjten, gjatë një konference për shtyp në Shtëpinë e Bardhë, ai kritikoi me tone të forta ministrat e qeverisë së Netanyahut që kundërshtuan marrëveshjen me Iranin.
Vance paralajmëroi se Trump është “i vetmi lider shtetëror në të gjithë botën që simpatizon Izraelin në këtë moment” dhe shtoi se “dy të tretat e armëve me të cilat Izraeli është mbrojtur janë ndërtuar nga amerikanët dhe janë paguar nga taksapaguesit amerikanë”.
Izraeli ka qenë një temë qendrore në intervistat e tij. Ai ka deklaruar se vendi është “një partner i mirë, ashtu si Mbretëria e Bashkuar apo Franca janë partnerë të mirë, por kjo nuk do të thotë se interesat tona janë gjithmonë të njëjta”. Kjo deklaratë ka sjellë akuza se po zbeh marrëdhënien “speciale” mes SHBA-së dhe Izraelit.
Vance ka thënë gjithashtu se aleatët e ekstremit të djathtë të Netanyahut “nuk mund të vrasin për të zgjidhur çdo problem”. Sipas tij, mbështetësit amerikanë të Izraelit bëjnë dy gabime: nuk dallojnë interesat amerikane nga ato izraelite, të cilat jo gjithmonë përputhen, dhe ngatërrojnë çdo kritikë ndaj një qeverie të caktuar me urrejtjen ndaj hebrenjve.
Kur podkasteri Steve Bartlett e pyeti nëse i beson Izraelit, përgjigjja e Vance ishte e shkurtër: “Nuk i besoj askujt”.
Sipas faqes The Bulwark, Vance po përpiqet ta paraqesë situatën në këtë mënyrë: “E dija që lufta ishte një ide e keqe, e mbështes plotësisht Trumpin, operacioni ushtarak ishte një sukses i madh, forcat tona shkatërruan armikun dhe unë jam ai që ju nxora nga kjo situatë. Më zgjidhni mua dhe nuk do të nis më një luftë tjetër”.
Sigurisht, këto nuk janë fjalët e tij të sakta. Situata nuk është e thjeshtë. Një pjesë e Partisë Republikane do të donte që marrëveshja të siguronte më shumë lëshime nga Irani, ndërsa një pjesë tjetër është e zemëruar që lufta nisi që në fillim.
Megjithatë, fundi i konfliktit mund të sjellë përfitime politike të dukshme: uljen e çmimit të karburanteve dhe rikthimin e vëmendjes te problemet e brendshme të SHBA-së.
Basti i Vance është që pas një viti amerikanët do t’i kushtojnë më shumë vëmendje ekonomisë sesa detajeve të programit bërthamor iranian. Natyrisht, shumë gjëra mund të shkojnë keq, nga zhvillimet në Liban deri te ngushtica e Hormuzit.
Por disa prej aleatëve të tij besojnë se marrja e këtij roli ishte basti më i mirë i mundshëm me kartat që ai ka në dorë.