Termi “barra e padukshme mendore” përdoret shpesh për të përshkruar përgjegjësitë që lidhen me familjen dhe kujdesin për të tjerët, por gjithnjë e më shumë po përdoret edhe për të shpjeguar përvojën e grave në vendin e punës. Ai i referohet përpjekjes së vazhdueshme për të kujtuar, planifikuar, parashikuar, koordinuar, menaxhuar emocionet dhe ruajtur marrëdhëniet me të tjerët, krahas detyrave zyrtare të punës.
Edhe pse kjo punë shpesh mbetet e padukshme dhe pa vlerësim, ajo ndikon në mënyrën si punonjësit e përjetojnë punën, si vlerësohen nga drejtuesit dhe si avancojnë në karrierë. Sociologia Leah Ruppanner argumenton se pesha nuk vjen vetëm nga puna që kryhet, por nga përgjegjësia e vazhdueshme për të parashikuar nevojat, për të monitoruar detyrat dhe për t’u siguruar që gjërat të mos dalin jashtë kontrollit. Shumica e vendeve të punës nuk i përshkruajnë këto kërkesa në kontrata apo përshkrime detyrash. Megjithatë, për shumë gra ato janë pjesë e pandashme e punës së përditshme.
Për shembull, përpara se një grua të flasë në një mbledhje, ajo mund të ketë bërë tashmë disa llogari mendore: A do të interpretohet vetëbesimi im si kompetencë apo si arrogancë? A duhet ta zbus kundërshtimin tim për të mos u dukur e vështirë? A do të më ndihmojë ekspozimi profesional apo do të më vendosë në shënjestër?
Këto dilema pasqyrojnë atë që psikologët e quajnë shpesh “standardi i dyfishtë” në vendin e punës. Gratë pritet të tregojnë ambicie dhe aftësi drejtuese, por njëkohësisht të jenë të ngrohta, modeste dhe të ndjeshme në marrëdhëniet me të tjerët. Sjellje që shpesh shpërblehen te burrat, si vënia në pah e arritjeve personale, mund të sjellin gjykime negative kur shfaqen nga gratë.
Studimet e kanë konfirmuar vazhdimisht këtë model. Gratë që flasin hapur për arritjet e tyre vlerësohen më negativisht se burrat që sillen në të njëjtën mënyrë. Kërkime të tjera tregojnë se gratë janë të vetëdijshme për këto rreziqe dhe përshtatin sjelljen e tyre në përputhje me to. Edhe në situata të thjeshta, si reagimi ndaj një komplimenti, ato kanë më shumë gjasa të minimizojnë meritat e tyre ose të përgjigjen me modesti për të ruajtur pranimin shoqëror.
Pra, shumë gra nuk reagojnë vetëm ndaj kritikave pasi ato ndodhin. Ato i parashikojnë ato në kohë reale dhe bëhen jashtëzakonisht të afta në përshtatjen e vazhdueshme të sjelljes së tyre.
Ky monitorim nuk kufizohet vetëm te mënyra e komunikimit. Edhe pamja e jashtme mund të bëhet një barrë mendore. Studimet tregojnë se gratë shpesh duhet të lundrojnë mes pritshmërive kontradiktore për bukurinë dhe profesionalizmin: të duken të kuruara është e pritshme, por të duken “tepër të kuruara” mund të sjellë gjithashtu gjykime negative. E njëjta gjë vlen edhe për përdorimin e grimit.
Pjesa më e madhe e kësaj përpjekjeje lidhet me nevojën për të lundruar në marrëdhëniet sociale dhe për të menaxhuar mënyrën si perceptohesh në mjedisin profesional. Për pasojë, shumë gra nuk po kryejnë vetëm punën e tyre. Ato po kryejnë një “punë të dytë” brenda vendit të punës: menaxhojnë marrëdhëniet me kolegët, kontrollojnë emocionet, monitorojnë dinamikat sociale dhe përpiqen të parashikojnë se si do të interpretohet sjellja e tyre.
Për shumë gra që i përkasin grupeve të margjinalizuara, ky presion është edhe më i madh. Studimet tregojnë se ato ndihen shpesh të detyruara të përshtatin gjuhën, tonin e zërit, pamjen, shprehjen emocionale apo sjelljen e tyre për t’iu përshtatur normave dominuese të vendit të punës dhe për të shmangur stereotipat negative.
Megjithatë, barra e padukshme mendore shkon përtej mënyrës si prezantojmë veten. Në shumë organizata, gratë pritet të mbajnë edhe infrastrukturën emocionale dhe marrëdhënore të vetë institucionit.
Ato janë shpesh personat që zbusin konfliktet pas mbledhjeve të tensionuara, mentorojnë kolegët, ndihmojnë punonjësit e rinj të përshtaten, interesohen për mirëqenien emocionale të ekipit, ruajnë moralin dhe kontribuojnë që grupi të funksionojë në mënyrë harmonike.
Ironikisht, kjo punë mbetet e padukshme pikërisht sepse kryhet me sukses. Një grua që shmang një konflikt mes kolegëve ose mban ekipin të bashkuar shpesh perceptohet thjesht si “e lehtë për t’u punuar”, ndërsa përpjekja mendore dhe emocionale që qëndron pas këtij rezultati kalon pa u vënë re.
Studimet tregojnë gjithashtu se gratë kanë më shumë gjasa të bëhen koordinatore të padeklaruara, menaxhere emocionesh dhe stabilizuese të marrëdhënieve brenda grupeve.
Kërkimet e fundit e kanë quajtur këtë fenomen “barra shtesë e kujdesit”, pra pritshmëria që gratë të mbajnë një pjesë më të madhe të punës emocionale pa marrë vlerësim ose shpërblim proporcional. Studiuesit e organizatave kanë vënë re se grave u kërkohet më shpesh të ofrojnë mbështetje emocionale, ngrohtësi, mentorim dhe kujdes për marrëdhëniet në vendin e punës, edhe kur mbajnë të njëjtat role dhe kryejnë të njëjtën punë si kolegët meshkuj.
Ironikisht, shumë prej aftësive që kërkohen për këtë lloj pune janë pikërisht ato që organizatat deklarojnë se i vlerësojnë më shumë. Empatia, inteligjenca emocionale, bashkëpunimi, aftësia për t’u përshtatur dhe ndërtimi i marrëdhënieve konsiderohen thelbësore për drejtimin efektiv dhe suksesin afatgjatë të organizatave.
Megjithatë, këto aftësi shpesh klasifikohen si “aftësi ndërpersonale” dhe vazhdojnë të trajtohen si më pak të rëndësishme sesa ekspertiza teknike.
Për shkak se kjo punë është e vështirë të matet dhe të kuantifikohet, ajo rrallë pasqyrohet në vlerësimet e performancës, promovimet apo përshkrimet e vendeve të punës.
Ndryshe nga shumë detyra të tjera, barra e padukshme mendore nuk është diçka që mund të “fiket” në fund të ditës së punës. Të marra së bashku, këto dinamika mund të ndihmojnë të shpjegojnë pse lodhja e tejzgjatur vazhdon të jetë e përhapur edhe te gratë me performancë të lartë. Kjo lodhje nuk vjen vetëm nga ngarkesa e punës apo orët e gjata, por edhe nga përpjekja e vazhdueshme mendore për të menaxhuar mënyrën si perceptohen nga të tjerët, emocionet, marrëdhëniet, ndjenjën e përfshirjes dhe dinamikat sociale, paralelisht me vetë punën.
Me kalimin e kohës, kjo barrë e padukshme mund të ndikojë në mënyrë të heshtur te ndjenja e sigurisë psikologjike, te lodhja profesionale dhe, në fund, te vendimi për të qëndruar ose jo në një organizatë./MONITOR