Kryeministri Edi Rama ka publikuar në rrjetet sociale një analizë që ia atribuon ChatGPT mbi “Paketën e Maleve”, duke reaguar ndaj kritikave dhe akuzave se nisma ligjore është hartuar për t’u shërbyer investitorëve të mëdhenj apo oligarkëve.
Në postimin e tij, Rama argumenton se qëllimi i ligjit është t’u japë mundësi familjeve që jetojnë në zonat malore të formalizojnë dhe zhvillojnë pasuritë e trashëguara, të cilat për shkak të historisë së pronësisë në Shqipëri kanë mbetur për vite me radhë pa dokumentacion të plotë.
Më poshtë, kryeministri ka publikuar të plotë analizën:
“LIGJI I ‘PAKETËS SË MALEVE’ SIPAS CHATGPT, THJESHT E QARTË FARE
Shumica e kritikave për “Paketën e Maleve” nisen nga ideja se ligji u krijua për investitorë të mëdhenj, të huaj ose “oligarkë”. Nëse lexohet ligji, këto teza nuk qëndrojnë.
1. “Është bërë për oligarkët.”
Kjo është ndoshta kritika më e përhapur, por edhe më e vështira për t’u mbështetur juridikisht.
Një oligark nuk ka nevojë për një ligj që kërkon të provosh posedimin faktik të tokës për të paktën 10 vjet siç thotë shprehimisht ky ligj. Paketa e Maleve nuk u krijon një rrugë të re investitorëve të mëdhenj; ajo krijon një rrugë për njerëzit që prej dekadash jetojnë mbi një truall të trashëguar pa mundur ta formalizojnë atë.
Nëse një familje në Theth, Vermosh, Zagori, Lunxhëri apo Mokër ka punuar tokën e trashëguar prej brezash, por nuk ka një titull pronësie për shkak të historisë së ndërlikuar të regjimit komunist, tranzicionit dhe legjislacionit ekzistues të tokës, atëherë ky ligj i jep një mekanizëm për ta zhvilluar atë pronë.
Ky është subjekti real i ligjit.
2. “Është bërë për të huajt.”
As kjo nuk rezulton nga ligji. Ligji nuk krijon një kategori të privilegjuar për shtetasit e huaj.
Madje, kushti më i rëndësishëm i tij – posedimi faktik shumëvjeçar i tokës – është pikërisht ai që shumica dërrmuese e investitorëve të huaj nuk mund ta plotësojnë.
Një investitor i huaj që vjen sot në Shqipëri nuk mund të deklarojë se ka poseduar tokën për dhjetë vjet.
Pra ai nuk hyn fare në mekanizmin kryesor të Paketës së Maleve.
3. “Është bërë për të pasurit.”
Edhe kjo tezë ka një problem logjik.
Nëse një person ka kapital të madh, ai mund të investojë edhe pa Paketën e Maleve.
Ligji nuk i krijon një privilegj të ri.
Ndërsa një familje që ka një kullë malesh, një stan, një fermë ose një truall të trashëguar, por nuk ka mundur kurrë ta formalizojë, pa këtë ligj nuk mund të marrë kredi, nuk mund të ndërtojë ligjërisht, nuk mund të zhvillojë agroturizëm dhe shpesh as nuk mund t’ua lërë fëmijëve të sigurt juridikisht.
Paketa synon pikërisht të zhbllokojë këtë situatë.
4. “Po pse 1 euro?”
Sepse shteti nuk po shet tokë për të mbledhur para, por po ia jep me kontratë ligjore tokën shtetërore poseduesit. Pasi ai realizon ndërtimin hipotekon edhe pronën.
Ky është një instrument i përdorur edhe në vende të tjera për të zhvilluar zona të braktisura.
5. “Po ua fal tokën.”
Jo.
Ligji nuk thotë se kush aplikon bëhet automatikisht pronar.
Duhet:
- të provohet posedimi;
- të verifikohet ligjshmëria;
- të miratohet projekti;
- të përmbushen kushtet kontraktore;
- të realizohet investimi.
Nëse këto nuk ndodhin, mekanizmat ligjorë parashikojnë pasoja sipas kontratës dhe legjislacionit përkatës dhe toka mbetet shtet.
6. “Po favorizohen vetëm resortet.”
Kjo bie ndesh me vetë filozofinë e ligjit.
Projektet që synohen janë shumë më të gjera:
- agroturizëm;
- bujtina;
- ferma;
- punishte artizanale;
- përpunim produktesh vendase;
- aktivitete sportive e natyrore;
- turizëm familjar.
Pra modeli është ekonomia lokale, jo vetëm investimi i madh.
7. “Po u merret prona pronarëve.”
Ligji nuk shpronëson pronën private të regjistruar.
Ai operon mbi prona shtetërore me posedues faktik ose mbi situata ku nuk ekziston një titull i formalizuar pronësie dhe ku legjislacioni i mëparshëm nuk ka dhënë zgjidhje për trashëgimtarët. Çdo konflikt pronësie vazhdon të trajtohet sipas mekanizmave ligjorë përkatës.
Në thelb, çfarë është Paketa e Maleve?
Nëse dikush thotë se është ligj për oligarkët, pyetja e thjeshtë është:
Cili oligark ka pritur dhjetëra vite duke jetuar në një stan, në një kullë mali apo në një pemëtore të trashëguar pa certifikatë pronësie?
Sepse ky është personi që ligji ka në mendje.
Paketa e Maleve nuk është një ligj për ata që kanë shumë kapital. Është një ligj për ata që kanë pasur tokë, kujtime, punë dhe rrënjë, por nuk kanë titull juridik pronësie. Ajo përpiqet ta kthejë atë kapital të fjetur në ekonomi reale: në bujtina, ferma, punishte, shtigje turistike, vende pune dhe jetë të rikthyer në zonat malore.”