Lumturia afatgjatë nuk vjen vetëm nga momentet e këndshme apo sukseset e shpejta. Sipas kërkimeve shkencore, mirëqenia e vërtetë ndërtohet përmes zakoneve të vogla, por të qëndrueshme, që me kalimin e kohës sjellin përfitime të mëdha për shëndetin mendor dhe fizik.
Studiuesit kanë identifikuar pesë zakone që ndikojnë fuqishëm në një jetë më të gjatë, më të shëndetshme dhe më të lumtur.
1. Investoni në marrëdhëniet tuaja, sepse ato ndikojnë drejtpërdrejt në jetën tuaj
Një nga studimet më të gjata mbi jetën e të rriturve, Harvard Study of Adult Development, ka arritur në një përfundim të qartë: cilësia e marrëdhënieve tona është një nga faktorët më të rëndësishëm për lumturinë, shëndetin fizik, dhe jetëgjatësinë.
Sipas studiuesve, marrëdhëniet e forta ndikojnë më shumë në një jetë të mirë sesa pasuria, suksesi në karrierë apo inteligjenca.
Kërkimet e fundit flasin edhe për konceptin e “fitnesit social”, duke e konsideruar kujdesin ndaj marrëdhënieve po aq të rëndësishëm sa aktiviteti fizik apo gjumi.
Një analizë shkencore ka treguar se izolimi social mund të ketë pasoja për shëndetin të krahasueshme me pirjen e rreth 15 cigareve në ditë.
Prandaj, ekspertët këshillojnë që marrëdhëniet me familjen, miqtë dhe njerëzit e afërt të trajtohen si një prioritet, jo si diçka që lihet pas dore.
2. Mbroni kohën tuaj më shumë se paratë
Shkenca e sjelljes ka treguar se ndjenja e mungesës së kohës është një nga faktorët që dëmton më shumë mirëqenien.
Studiuesja e Harvard Business School, Ashley Whillans, ka analizuar ndikimin e të ashtuquajturës “varfëri kohe” – ndjesinë kur njerëzit ndihen vazhdimisht të nxituar, të mbingarkuar dhe pa kontroll mbi orarin e tyre.
Personat që përjetojnë këtë gjendje kanë nivele më të ulëta kënaqësie nga jeta dhe më shumë probleme me shëndetin mendor.
Nga ana tjetër, kërkimet kanë treguar se përdorimi i parave për të kursyer kohë – për shembull duke deleguar punë shtëpie, duke thjeshtuar angazhimet apo duke paguar për shërbime që lehtësojnë jetën – sjell më shumë lumturi sesa blerja e sendeve materiale.
Para një vendimi të madh financiar apo profesional, ekspertët sugjerojnë të pyesni jo vetëm: “Sa do të fitoj?”, por edhe: “Sa kohë do të më kushtojë?”
3. Kërkoni përvoja që ju sfidojnë, jo vetëm rehati
Për një kohë të gjatë, një jetë e mirë është lidhur kryesisht me lumturinë dhe kuptimin. Por një studim i vitit 2022 i publikuar në revistën shkencore Psychological Review solli një tjetër koncept: jeta psikologjikisht e pasur.
Një jetë e tillë nuk është gjithmonë e lehtë apo komode. Ajo karakterizohet nga përvoja të reja, sfida, ndryshime këndvështrimi dhe rritje personale.
Udhëtimet, mësimi i aftësive të reja, sfidat krijuese apo dalja nga zona e rehatisë mund të jenë të vështira në momentin kur ndodhin, por shpesh krijojnë kujtime më të thella dhe një ndjenjë më të madhe përmbushjeje.
Studiuesit sugjerojnë që çdo muaj të përfshihet të paktën një aktivitet që ju sfidon dhe ju nxjerr nga rutina.
4. Shpenzoni për të tjerët, jo vetëm për veten
Studime të shumta kanë treguar se ndihma ndaj të tjerëve rrit ndjeshëm mirëqenien personale.
Një analizë shkencore e vitit 2023, që përfshiu dhjetëra studime nga kultura të ndryshme, zbuloi se dhurimi, ndihma financiare, blerja e një dhurate për dikë apo ofrimi i kohës për të tjerët lidhen me nivele më të larta lumturie.
Sipas studiuesve, njerëzit janë të ndërtuar biologjikisht për bashkëpunim dhe lidhje sociale. Të japësh nuk krijon vetëm ndikim te të tjerët, por aktivizon edhe ndjenja kënaqësie, qëllimi dhe rëndësie personale.
Edhe gjestet e vogla të mirësisë, nëse përsëriten rregullisht, mund të sjellin ndryshime të mëdha në mirëqenie.
5. Kaloni të paktën 120 minuta në javë në natyrë
Një studim i vitit 2019 i publikuar në Scientific Reports, që analizoi të dhënat e afro 20 mijë personave, zbuloi se njerëzit që kalojnë të paktën 120 minuta në javë në ambiente natyrore kanë shëndet më të mirë dhe mirëqenie më të lartë psikologjike.
Rezultatet treguan se ky kufi prej dy orësh në javë është veçanërisht i rëndësishëm. Koha mund të ndahet në pjesë të vogla, për shembull shëtitje 20-minutëshe çdo ditë.
Sipas shkencëtarëve, qëndrimi në natyrë ndihmon në uljen e stresit, zvogëlon mendimet negative dhe rikthen aftësinë e trurit për përqendrim.
Ndryshe nga shumë ndërhyrje të tjera për mirëqenien, koha në natyrë është e aksesueshme për shumicën e njerëzve dhe nuk kërkon shpenzime.
Përfundimi i studiuesve është i thjeshtë: marrëdhëniet, menaxhimi i kohës, sfidat personale, bujaria dhe lidhja me natyrën janë pesë shtyllat që mund të ndihmojnë në ndërtimin e një jete më të shëndetshme dhe më të lumtur.