Në shoqëritë moderne, një fenomen gjithnjë e më i dukshëm është bërë mungesa e kontaktit mes brezave, veçanërisht me fëmijët e vegjël. Me kalimin e viteve, është krijuar një normalitet i ri, fëmijët ndërveprojnë kryesisht me bashkëmoshatarët e tyre, të moshuarit jetojnë shpesh të izoluar në institucione kujdesi, ndërsa prindërit mbeten pothuajse të vetmit përgjegjës për rritjen e fëmijëve të vegjël.
Në krahasim me historinë e njerëzimit, kjo ndarje sipas moshës është një dukuri relativisht e re, e lidhur ngushtë me procesin e industrializimit. Siç ka theksuar sociologu Karl Pillemer, shoqëritë moderne janë ndër më të ndarat sipas moshës që kanë ekzistuar ndonjëherë. Edhe historiani Howard Chudacoff vëren se gjatë shekullit XIX institucionet dhe jeta e përditshme ishin më të përziera, ndërsa më vonë, me standardizimin e shoqërisë, njerëzit u ndanë në kategori të qarta: fëmijët në shkolla, të rriturit në punë dhe të moshuarit në qendra kujdesi.
Këto ndryshime sollën edhe një tjetër pasojë: distancimin e brezave brenda vetë familjes dhe komunitetit. Sot, gjyshërit, hallat apo xhaxhallarët shpesh nuk jetojnë pranë njëri-tjetrit, duke reduktuar ndjeshëm kontaktin natyral mes brezave.
Zakonisht, debati për ndarjen sipas moshës fokusohet te përfitimet që mund të kenë të rinjtë dhe të moshuarit nga ndërveprimi me njëri-tjetrin. Studime të ndryshme tregojnë se ky kontakt sjell përfitime të rëndësishme fizike dhe emocionale për të dyja palët. Por shpesh anashkalohet fakti se edhe të rriturit po humbasin gjithnjë e më shumë kontaktin e përditshëm me fëmijët.
“Nuk më pëlqejnë fëmijët”
Kjo shprehje, dikur e rrallë për t’u dëgjuar hapur, sot është bërë më e zakonshme dhe shpesh përdoret si justifikim për një jetë pa ndërveprim me fëmijët. Në shumë raste, fëmijët shihen si përgjegjësi vetëm e prindërve dhe jo si pjesë e komunitetit.
Në këtë mënyrë, ata shpesh konsiderohen si barrë, të shtrenjtë, të zhurmshëm apo të papërshtatshëm për hapësira publike si restorante, avionë apo evente të ndryshme. Jashtë “hapësirave të dedikuara për fëmijë”, ata rriten në një botë të ndërtuar kryesisht për të rriturit, ku u kërkohet vazhdimisht të jenë të qetë dhe të mos pengojnë.
Ndërkohë, prindërit kanë një ritëm të lodhshëm, duke u përpjekur të balancojnë jetën e përditshme me kujdesin ndaj fëmijëve dhe komunikimin me prindër të tjerë po aq të ngarkuar. Nga ana tjetër, prindërit e fëmijëve më të rritur shpesh kalojnë kohë në pritje jashtë aktiviteteve të ndryshme, të përqendruar në telefon ndërsa fëmijët përfundojnë angazhimet e tyre.
Kjo ndarje sjell pasoja të dukshme në shoqëri, të rinjtë ndihen më të vetmuar, të moshuarit më të pavlerësuar, prindërit më të lodhur, adoleshentët më të irrituar dhe fëmijët më të mërzitur. Kjo ngre pyetjen thelbësore: A po i shërben realisht kjo ndarje shoqërisë?
Studime të ndryshme tregojnë se ndërveprimi me fëmijët mund të ulë stresin, të rrisë ndjenjat e mirëqenies dhe të përmirësojë shëndetin mendor. Në fakt, kjo nuk është një ide e re, por një mënyrë jetese që ka ekzistuar për pjesën më të madhe të historisë njerëzore.
Kur fëmijët shihen si pjesë aktive e komunitetit dhe jo si barrë, ndryshon edhe mënyra se si funksionon shoqëria. Ata mund të mësojnë, të ndihmojnë dhe të kontribuojnë në mënyra të thjeshta të përditshme, duke zhvilluar përgjegjësi dhe ndjenjë përkatësie.
Një shembull i thjeshtë është ai i fëmijëve që ndihmojnë në detyra të vogla në komunitet. Një fqinj që pa dy djem të vegjël duke sheshuar borën u shpreh se kjo skenë i kishte sjellë gëzim dhe ia kishte bërë ditën më të bukur.
Në shumë raste, harrojmë se fëmijët sjellin me vete kuriozitet, energji dhe një mënyrë tjetër të të parit të botës. Kur u jepet hapësirë, ata mund të kontribuojnë në mënyra të thjeshta, por domethënëse.
Një komunitet më i lidhur mes brezave do të ishte një shoqëri ku të rinjtë nuk janë të izoluar në botën digjitale, të moshuarit ndajnë përvojat e tyre, adoleshentët angazhohen më shumë në jetën komunitare dhe fëmijët rriten me më shumë mbështetje rreth tyre.
Nuk është e mundur të ndryshojë gjithçka menjëherë, por është e qartë se krijimi i më shumë hapësirave për ndërveprim mes brezave mund të sjellë përfitime të dukshme për të gjithë shoqërinë.