Një studim i ri i publikuar në revistën shkencore Pediatrics paralajmëron se dhënia e një telefoni të mençur fëmijëve para moshës 12 vjeç mund të shkaktojë pasoja serioze për shëndetin e tyre mendor dhe fizik. Sipas hulumtimit, fëmijët që posedojnë telefon personal që në fillim të adoleshencës kanë më shumë gjasa të vuajnë nga depresioni, problemet me gjumin dhe shtimi në peshë.
Çfarë zbuloi studimi
Studiues nga Spitali Pediatrik i Filadelfias, UC Berkeley dhe Universiteti Columbia analizuan të dhënat e mbi 10 mijë adoleshentëve amerikanë, pjesë e studimit të gjerë ABCD – një prej projekteve më të mëdha mbi zhvillimin e trurit tek fëmijët. Rreth 63% e tyre kishin smartfon personal, me moshën mesatare të marrjes së pajisjes 11 vjeç.
Rezultatet treguan se sa më herët të merrte fëmija telefonin, aq më të mëdha ishin rreziqet për çrregullime të gjumit dhe obezitet.
Pse rreziku lidhet me telefonin, jo me përmbajtjen
Studiuesit analizuan vetëm faktin e posedimit të telefonit – jo se çfarë shohin fëmijët në të. Dr. Ran Barzilay, autori kryesor i studimit, i tha CBS News se qëllimi ishte të kuptonin nëse telefoni në vetvete ndikon në mirëqenie. Dhe përgjigjja ishte e qartë:
Fëmijët që nuk kishin telefon deri në moshën 12 vjeç, një vit më pas treguan shëndet mendor dukshëm më të mirë se ata që e kishin telefonin.
Edhe përdorimi i tabletëve nuk ndryshoi rezultatet.
Paralajmërimi për prindërit
Dr. Barzilay u bën thirrje prindërve të mos e marrin lehtë vendimin për të blerë telefon. Ai thekson se megjithëse smartfonët kanë përfitime, përdorimi duhet të jetë i monitoruar, për të shmangur ekspozimin ndaj përmbajtjeve të rrezikshme dhe për të ruajtur higjienën e gjumit.
Në hapat e ardhshëm, ekipi hulumtues do të analizojë se cilat sjellje specifike gjatë përdorimit të telefonit janë më të dëmshme dhe si ndikohen fëmijët që marrin smartfon para moshës 10 vjeç.
Qëndrimet e ekspertëve
Shqetësimet për ndikimin e ekraneve nuk janë të reja. Ish-kirurgu i përgjithshëm amerikan, dr. Vivek Murthy, ka rekomanduar më herët krijimin e “zonave pa teknologji” dhe inkurajimin e fëmijëve që të ndërtojnë marrëdhënie sociale jashtë rrjeteve. Disa shtete në SHBA tashmë e kanë ndaluar përdorimin e telefonave në shkolla.
Sa fëmijë kanë smartfon?
Të dhënat e Pew Research Center (2024) tregojnë për një rritje të ndjeshme të përdorimit të telefonave nga fëmijët:
95% e adoleshentëve 13–17 vjeç kanë smartfon
Mbi 50% e fëmijëve 11–12 vjeç kanë telefon
Gati 1 në 3 fëmijë 8–10 vjeç
12% e fëmijëve 5–7 vjeç
8% e fëmijëve nën 5 vjeç