Temperaturat përvëluese që kanë përfshirë Evropën gjatë ditëve të fundit po vënë në pikëpyetje edhe sigurinë energjetike të kontinentit. Si pasojë e të nxehtit ekstrem, një sërë centralësh bërthamorë në Zvicër dhe Francë janë detyruar të mbyllen ose të reduktojnë ndjeshëm prodhimin, për shkak të paaftësisë për të përdorur ujin e lumenjve për ftohje.
Në termocentralet bërthamore, uji merret nga lumenjtë për të ftohur reaktorët, e më pas rikthehet në natyrë në një temperaturë më të lartë. Por me rritjen e temperaturave në mjedis dhe në ujërat sipërfaqësore, ky proces është bërë i rrezikshëm për biodiversitetin lokal dhe teknikisht i pamundur për vetë funksionimin e reaktorëve.
Zvicra mbyll njësinë e Beznau, frenon edhe prodhimin e reaktorit tjetër
Operatori energjetik zviceran Axpo njoftoi se ka mbyllur një nga reaktorët në centralin Beznau, ndërsa tjetri po punon me vetëm 50% të kapacitetit.
“Për shkak të temperaturave të larta të ujit të lumit Aare, prodhimi është ulur për të shmangur ngrohjen e mëtejshme të një uji tashmë të ngrohtë”, thuhet në deklaratën e Axpo.
Temperaturat në lumin Aare kanë arritur 25°C, duke e bërë të rrezikshme përdorimin e ujit për qëllime ftohjeje.
Zvicra ka planifikuar të largohet nga energjia bërthamore deri në vitin 2033, por centralet ekzistuese do të qëndrojnë në punë deri sa të konsiderohen të sigurta.
Franca mbyll centralin Golfech, rrezikon edhe Bugey e Blayais
Në Francë, kompania shtetërore EDF mbylli të hënën centralin bërthamor Golfech, për shkak të shqetësimeve se lumi në zonë mund të arrijë temperaturën kritike prej 28°C, edhe pa shkarkimin e ujit të ngrohtë ftohës.
Edhe centralet Bugey dhe Blayais janë prekur, duke ulur prodhimin ose përgatitur skenare mbylljeje.
Franca mbështetet në masën 65% të energjisë elektrike tek burimi bërthamor – me 57 reaktorë aktivë në 18 centrale – por pavarësisht kufizimeve të fundit, rrjeti energjetik nuk është vënë në rrezik, edhe pse kërkesa për energji është rritur për shkak të ajrit të kondicionuar.
Kombi në krizë energjetike përballë ndryshimeve klimatike
Rasti i Francës dhe Zvicrës po konsiderohet si simptomë alarmante e pasojave të ndryshimeve klimatike në infrastrukturën kritike. Vala e të nxehtit, përveçse rrezik për shëndetin publik dhe biodiversitetin, po minon edhe besueshmërinë e burimeve të energjisë që konsideroheshin të qëndrueshme, si ajo bërthamore.
Ekspertët kërkojnë strategji afatgjata për adaptim klimatik, përfshirë sistemet alternative të ftohjes, diversifikimin e burimeve energjetike dhe modernizimin e rrjeteve për t’u përballur me verëra gjithnjë e më ekstreme.