Një zbulim i bërë thuajse rastësisht në Universitetin e Miçiganit po revolucionarizon mënyrën se si trajtohet kanceri. Fjala është për histotripsinë, një teknikë që përdor valë zanore me frekuencë të lartë për të shkatërruar tumoret, pa pasur nevojë për ndërhyrje kirurgjikale.
Kjo metodë u zbulua në fillim të viteve 2000 nga Zhen Xu, atëherë studente doktorature në inxhinieri biomjekësore. Teksa rregullonte frekuencën e ultrazërit për të ulur zhurmën që shqetësonte kolegët, ajo vuri re një efekt të pazakontë: brenda një minute, indet e sëmura filluan të shpërbëheshin. “Mendova se po ëndërroja,” kujton Xu, e cila sot është profesoreshë në Universitetin e Miçiganit.
Nga ky eksperiment i rastësishëm lindi histotripsia, e cila ndryshe nga ultrazëri tradicional, fragmenton tumoret përmes mikroflluskave që zgjerohen dhe shemben në mikrosekonda, duke e lënë më pas sistemin imunitar të pastrojë qelizat e dëmtuara.
Në vitin 2023, FDA e miratoi këtë teknologji për trajtimin e tumoreve të mëlçisë, ndërsa një studim i vitit 2024 nga kompania HistoSonics raportoi 95% sukses teknik. Efektet anësore janë të rralla dhe përfshijnë vetëm shqetësime të lehta si dhimbje barku apo gjakderdhje të brendshme të përkohshme.
Në qershor 2025, Mbretëria e Bashkuar u bë vendi i parë në Evropë që miratoi përdorimin klinik të histotripsisë. NHS e ka përfshirë tashmë në programin për pajisje inovative, duke e cilësuar një hap të madh në trajtimet jo-invazive të kancerit.
“Shumë njerëz mendojnë se ultratingulli shërben vetëm për imazheri, por provat tregojnë se ai mund të shkatërrojë tumoret, të zvogëlojë metastazat dhe të përmirësojë trajtimet ekzistuese pa nevojën e kirurgjisë,” thotë Julie Earl, studiuese në institutin “Ramón y Cajal” në Spanjë.