Askush nuk mund ta anashkalojë gjigantin amerikan të naftës: Chevron prodhon një të katërtën e të gjitha eksporteve të naftës venezueliane dhe është e përjashtuar nga sanksionet. Cilat zhvilime priten tani?
Ky përvjetor ka një peshë të veçantë: Pikërisht në momentin kur raketat amerikane ranë mbi Venezuelën dhe pasi Presidenti i SHBA-së Donald Trump arrestoi Nicolás Maduron, koncerni amerikan Chevron feston 100 vjet prani në këtë vend.
Gjiganti amerikan i naftës është aktualisht e vetmja kompani e madhe amerikane e naftës që operon në Venezuelë. Tashmë është e qartë: Chevron do të luajë një rol kyç në zhvillimin e ardhshëm ekonomik të Venezuelës.
“Chevron mund të përfitojë menjëherë nga hapja e mundshme e tregut të naftës në Venezuelë”, tha për agjencinë e lajmeve Reuters Francisco J. Monaldi, një doktor shkencash dhe një ekspert i politikës energjetike të Amerikës Latine në Institutin Baker të Universitetit Rice në Hjuston.
Venezuela ka rreth 300 miliardë fuçi naftë, gjë që e bën atë vendin me rezervat më të mëdha të naftës në botë. Kjo korrespondon me një pjesë prej rreth 17 përqind të rezervave të njohura të naftës në botë. Aktualisht, Venezuela, sipas të dhënave nga Organizata e Vendeve Eksportuese të Naftës (OPEC), prodhon rreth një milion fuçi në ditë. Chevron përbën një të katërtën e këtij prodhimi.
Sipas OPEC-ut, eksportet e naftës bruto kanë rënë nga gati dy milionë fuçi në ditë në vitin 2015 në rreth 500,000 fuçi në ditë në vitin 2021 – një rënie dramatike. Që nga viti 2023, ka pasur një ringritje të lehtë. Në vitin 2024, eksportet arritën në 655,000 fuçi në ditë, ndërsa në nëntor të këtij viti ato u rritën në 921,000 fuçi në ditë.
“Rritja e prodhimit të naftës në Venezuelë është për shkak të Chevron,” tha Francisco J. Monaldi në dhjetor 2025. Shtetet e Bashkuara e kanë mundësuar këtë trend pozitiv, pasi kanë lehtësuar vazhdimisht sanksionet e ashpra kundër Venezuelës pas sulmit të Rusisë në Ukrainë.
Asnjë sanksion ndaj Chevron
Në nëntor 2022, Departamenti i Thesarit i SHBA-së, Zyra e Kontrollit të Aseteve të Huaja (OFAC), i dha Chevron leje të posaçme për të rifilluar eksportet e naftës bruto nga objektet e përbashkëta në Venezuelë. Në tetor 2025, Chevron iu dha përsëri një licencë për të prodhuar naftë në vend.
Presidenti i Venezuelës, Nicolás Maduro, ishte aq i kënaqur sa i tha televizionit shtetëror TeleSUR: “Chevron ka qenë i pranishëm në Venezuelë për 100 vjet dhe dua që kompania të operojë këtu për 100 vjet të tjera pa probleme.”
Para vendosjes së sanksioneve të SHBA-së ndaj kompanisë shtetërore të naftës PDVSA në vitin 2019, si dhe bllokimit të aksesit në tregjet financiare të SHBA-së në vitin 2017 gjatë administratës Trump, Shtetet e Bashkuara ishin blerësi më i madh i naftës venezueliane. Që atëherë, si prodhimi ashtu edhe eksportet kanë rënë ndjeshëm.
Kina është aktualisht blerësi më i madh i naftës venezueliane. Sipas një analize nga Administrata Amerikane e Informacionit për Energjinë (EIA), rreth dy të tretat e eksporteve të naftës në vitin 2023 shkuan në Kinë, ndërsa 23 përqind përfunduan në Shtetet e Bashkuara.
Një goditje për Kinën?
Sipas analistëve, kjo mund të jetë një nga arsyet për mbajtjen e embargos amerikane për të gjithë naftën venezueliane. Më 3 janar, Trump tha se embargoja do të mbetej në fuqi plotësisht. Kjo e ka goditur veçanërisht rëndë Kinën, e cila po humbet një burim të rëndësishëm të naftës së lirë, të cilën e kishte marrë me zbritje të mëdha.
Edhe pse Kina është një blerëse e madhe e naftës venezueliane, ajo u tërhoq nga vendi si investitore më shumë se një dekadë më parë. Bankat shtetërore kineze, si Banka e Zhvillimit të Kinës dhe Eximbank, nuk i kanë dhënë më kredi Karakasit që nga viti 2016.
“Autoritetet kineze ishin shumë të zhgënjyera me shkallën e korrupsionit dhe shpërdorimit. Kjo është arsyeja pse investimet dhe kreditë u pezulluan”, shpjegon Parsifal D’Sola Alvarado, një ekspert për marrëdhëniet Kinë-Amerikë Latine.
Alvarado është drejtor i Fondacionit Andrés Bello, me seli në Bogota dhe Madrid. Ai ishte anëtar i ekipit të politikanit të opozitës venezueliane Juan Guaidó dhe ishte përgjegjës për marrëdhëniet me Pekinin. Sipas tij, tërheqja e Kinës nga Venezuela nuk është kryesisht pasojë e sanksioneve të SHBA-së. Prandaj, edhe në rast të një ndryshimi të regjimit në Karakas, nuk ka gjasa të ndryshojë shumë për Kinën.
Nacionalizimi nën Hugo Chávez
Kompanitë amerikane kanë pësuar gjithashtu humbje të mëdha në Venezuelë. ExxonMobil u largua nga vendi në vitin 2007, pasi Presidenti i atëhershëm Hugo Chávez urdhëroi që kompania shtetërore PDVSA duhet të ketë një minimum prej 60 përqind të aksioneve në të gjitha projektet e prodhimit të naftës.
Chevron mbetet i përfshirë në disa komplekse rafinerie në Venezuelë, përfshirë rafinerinë José Antonio Anzoategui, e cila drejtohet si një sipërmarrje e përbashkët me kompaninë shtetërore PDVSA.
ConocoPhillips është goditur gjithashtu nga vala e nacionalizimit në sektorin e naftës venezueliane. Pas tërheqjes nga vendi në vitin 2007, ajo ka udhëhequr raste arbitrazhi kundër Venezuelës.
“Shponi, shponi, shponi” në Venezuelë?
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, po mbështetet në një bum të ri të naftës në Venezuelë pas rrëzimit të Maduros. “Ne do t’i dërgojmë kompanitë tona kryesore të naftës amerikane në Venezuelë për të investuar miliarda dollarë, për të riparuar infrastrukturën e naftës të dëmtuar rëndë dhe për të filluar të fitojnë para”, tha ai në një konferencë për shtyp të shtunën.
Instituti Amerikan i Naftës (API), shoqata më e madhe e industrisë amerikane të naftës dhe gazit, ishte më i kujdesshëm në deklaratën e tij të parë më 4 janar: “Ne po monitorojmë nga afër zhvillimet në Venezuelë, duke përfshirë pasojat e mundshme për tregjet globale të energjisë”, tha një zëdhënës i API.
CEO i Chevron, Mike Wirth, nuk ka folur publikisht që nga rrëzimi i Maduros. Megjithatë, CEO, i cili ka marrëdhënie të mira si me administratën Trump ashtu edhe me autoritetet në Karakas, foli në një forum investimesh SHBA-Saudite në Uashington në fund të nëntorit rreth tensioneve në rritje midis Uashingtonit dhe Karakasit.
Sot, fjalët e tij duken pothuajse profetike: “Ne mendojmë afatgjatë. Duam të jemi të pranishëm kur ndryshojnë rrethanat, në mënyrë që të marrim pjesë në rindërtimin e ekonomisë venezueliane”. Festimi i 100-vjetorit të pranisë së Chevron në Venezuelë mund të fillojë.
