QIPRO– Krerët e shteteve dhe qeverive të BE-së po takohen në Qipro mes tensioneve gjeopolitike. Lufta me Iranin, rritja e çmimeve të energjisë dhe buxheti i BE janë në rend dite.
Këtë herë, Viktor Orban e ka mbajtur fjalën e tij: një kredi prej 90 miliardë eurosh për Ukrainën është miratuar zyrtarisht – pas rifillimit të fundit të rrjedhave të naftës përmes tubacionit “Druzba”. Paketa e 20-të e sanksioneve kundër Rusisë, e bllokuar më parë nga Hungaria dhe Sllovakia, është miratuar gjithashtu.
Është kjo pika e fillimit të samitit të krerëve të shteteve dhe qeverive tëBE-së në Qipro. Presidenti Nikos Christodoulides i mirëpriti kolegët e tij të BE-së në sfondin mbresëlënës të marinës në vendpushimin e Ayia Napa.
Zelensky vlerëson këtë “ditë të mrekullueshme”
Volodymyr Zelensky është gjithashtu i pranishëm në samit. “Kjo është një ditë e mrekullueshme”, u gëzua Presidenti ukrainas pas takimit me Presidenten e Komisionit Evropian Ursula von der Leyendhe Presidentin e Këshillit Evropian Antonio Costa. Ai theksoi se sa shumë i duhen Ukrainës paratë – veçanërisht për të rindërtuar infrastrukturën e saj energjetike.
Von der Leyen, nga ana tjetër, tregoi se kësti i parë prej 90 miliardë eurosh mund të disbursohet këtë tremujor. Një e treta e fondeve janë të destinuara për buxhetin e Ukrainës dhe dy të tretat për mbrojtjen.
Krerët e shteteve dhe qeverive të BE-së gjithashtu shprehën lehtësim. “Jam shumë mirënjohës që kredia e Bashkimit Evropian më në fund është liruar”, tha Kancelari gjerman Friedrich Merz.
Orban nuk është në samit
Kryeministri hungarez në largim Viktor Orban nuk udhëtoi për në Qipro. Edhe pse bllokoi kredinë për Ukrainën në një votim në dhjetor, krerët e shteteve dhe qeverive nuk e kanë kritikuar publikisht tani. Ata ndoshta ndjenë njëfarë lehtësimi për zhvillimet në Hungari, ku Orbani ka humbur pushtetin dhe ka fituar politika proevropiane.
“Tani shoh mundësinë që vota në Bashkimin Evropian të mos abuzohet dhe që 26 vende të mos mbahen peng”, tha Presidenti lituanez Gitanas Nauseda.
Hapi tjetër për Ukrainën, sipas Presidentit të Këshillit të BE-së Costa, tani është hapja e grupeve të para në negociatat e pranimit. Orban donte ta parandalonte edhe këtë.
Bisedimet e ndikuara nga situata gjeopolitike
Situata aktuale gjeopolitike tregon se ekziston vetëm një rrugë për Bashkimin Evropian – rruga e autonomisë strategjike dhe pavarësisë më të madhe të mundshme, tha mikpritësi qipriot Christodoulides në fillim të samitit. Kjo, shpjegoi ai, ka të bëjë me konkurrencën, furnizimin me energji, por edhe strukturat e sigurisë dhe mbrojtjes.
Qiproja aktualisht mban presidencën e rradhës të Këshillit të BE-së. Gjeografikisht, vendi ndodhet në juglindjen e largët të Bashkimit Evropian dhe është më afër Libanit dhe Turqisë sesa partnerëve të tij në BE. Dobësia e këtij pozicioni gjeografik u bë e dukshme që në fillim të luftës me Iranin, kur një bazë ushtarake britanike në ishull u godit nga një dron.
Presidenti qipriot Christodoulides ndoshta dëshiron ta përdorë ngjarjen si një rast për të folur për Nenin 42, paragrafin 7 – ose një lloj klauzole të ndihmës së ndërsjellë të BE-së. Nevojitet një plan se çfarë të bëhet nëse një vend e përdor këtë klauzolë, thotë Christodoulides, vendi i të cilit nuk është anëtar i NATO-s.
Në Evropë, si në pjesën më të madhe të botës, çmimet e energjisë janë rritur ndjeshëm për shkak të luftës me Iranin dhe bllokadës së vazhdueshme të Ngushticës së Hormuzit. Udhëheqësit e BE-së planifikojnë ta diskutojnë këtë, si dhe buxhetin e Bashkimit Evropian, në dy ditët e ardhshme. Nuk priten vendime zyrtare./DW