Katër astronautë u nisën nga Florida të mërkurën në misionin Artemis II të NASA-s, një udhëtim rreth Hënës që shënon hapin më të guximshëm të Shteteve të Bashkuara deri më tani drejt kthimit të njerëzve në sipërfaqen hënore në një garë me Kinën. Raketa Space Launch System (SLS) e NASA-s, e pajisur me kapsulën e ekuipazhit Orion, u nis pak para perëndimit të diellit në Qendrën Hapësinore Kennedy në Florida, duke dërguar ekuipazhin e saj të parë, tre astronautë amerikanë dhe një astronaut kanadez, në orbitën e Tokës.
Administratori i NASA-s, Jared Isaacman, tha se kjo nisje është një akt hapës për misionet e ardhshme që do të përfshijnë ndërtimin e një baze në Hënë për të mbështetur “praninë e qëndrueshme që po përpiqemi ta krijojmë në sipërfaqe”.
Nëse misioni zhvillohet sipas planit, ekuipazhi i përbërë nga astronautët e NASA-s, Reid Wiseman, Victor Glover dhe Christina Koch, së bashku me astronautin e Agjencisë Hapësinore Kanadeze, Jeremy Hansen, do të fluturojnë rreth Hënës dhe do të kthehen në një ekspeditë pothuajse 10-ditore, duke testuar në maksimum anijen hapësinore dhe duke shkuar më thellë në hapësirë se kurrë më parë.
Ky mision është fluturimi i parë testues me ekuipazh në programin Artemis, pasardhësin e projektit Apollo të epokës së Luftës së Ftohtë të NASA-s, dhe misioni i parë në botë që dërgon astronautë në afërsi të Hënës, jashtë orbitës së Tokës, pas 53 vjetësh.
Ai shërben si një provë e rëndësishme për përpjekjen e NASA-s për të dërguar njerëz në sipërfaqen e Hënës më vonë këtë dekadë, pas edhe një misioni tjetër me ekuipazh rreth Hënës. NASA synon vitin 2028 për Artemis IV, që do të ishte ulja e parë ndonjëherë e astronautëve në Polin Jugor të Hënës. Ajo kërkon të jetë më e shpejtë se misioni i planifikuar i Kinës për të njëjtin rajon hënor që mund të ndodhë në vitin 2030.
Hera e fundit që astronautët ecën në Hënë – një arritje e shënuar deri më tani vetëm nga Shtetet e Bashkuara – ishte misioni i fundit Apollo në vitin 1972.
Pas pothuajse tri vjetëve trajnimi, ky ekuipazh është i pari që fluturon në programin Artemis të NASA-s, një ndërmarrje shumë miliardëshe e krijuar në vitin 2017 për të ndërtuar një prani afatgjatë të SHBA-së në Hënë gjatë dekadës së ardhshme dhe më tej, si një hap drejt misioneve të ardhshme në Mars.
Misioni Artemis II do të dërgojë ekuipazhin prej katër personash rreth 406.000 kilometra në hapësirë – distanca më e madhe që kanë udhëtuar ndonjëherë njerëzit.
Rekordi aktual për fluturimin më të largët në hapësirë, rreth 399.117 kilometra, mbahet nga ekuipazhi prej tre personash i misionit Apollo 13 në vitin 1970, i cili u përball me probleme teknike pasi një rezervuar oksigjeni shpërtheu dhe nuk arriti të ulej në Hënë siç ishte planifikuar.
NASA nisi misionin e parë Artemis pa ekuipazh në vitin 2022, duke dërguar anijen Orion në një trajektore të ngjashme rreth Hënës./REL