Turqia është duke hyrë në një fazë të re të bashkëpunimit me Somalinë, përmes një projekti të gjerë për eksplorimin e naftës në brigjet e Oqeanit Indian, një nismë që shihet si një nga operacionet më ambicioze në det të thellë në botë.
Anija turke për kërkime sizmike, “Cagri Bey”, ka mbërritur pranë Mogadishut dhe është vendosur për të nisur punimet në tre blloqe eksplorimi në det të hapur, secili me sipërfaqe rreth 5,000 kilometra katrorë. Projekti synon të zbulojë rezerva të mëdha nafte dhe gazi në thellësi që mund të arrijnë deri në 7,500 metra nën fundin e detit.
Sipas kompanisë shtetërore turke TPAO, procesi i kërkimeve dhe analizave pritet të zgjasë rreth 10 muaj, përpara se të kalohet në fazën e mundshme të nxjerrjes së burimeve natyrore.
Shpresa për transformim ekonomik në Somali
Autoritetet në Somali e kanë përshkruar mbërritjen e anijes si një “ditë historike”, duke e parë projektin si një mundësi për të ndryshuar rrënjësisht ekonominë e vendit, i cili prej vitesh përballet me varfëri, pasiguri dhe varësi nga ndihmat ndërkombëtare.
Presidenti somalez Hassan Sheikh Mohamud ka deklaruar se burimet natyrore të vendit kanë një vlerë potenciale prej miliarda, madje triliona dollarësh, dhe se ato duhet të menaxhohen me kujdes për të sjellë përfitime për të gjithë qytetarët.
Edhe përfaqësues të qeverisë dhe parlamentit somalez kanë shprehur optimizëm, duke e cilësuar projektin si një hap drejt uljes së varfërisë, rritjes së investimeve dhe zhvillimit të infrastrukturës. Në rrugët e Mogadishut, shumë qytetarë kanë shprehur shpresa për uljen e çmimeve të energjisë dhe përmirësimin e kushteve të jetesës.
Interesi strategjik i Turqisë
Turqia, e cila importon rreth tre të katërtat e nevojave të saj energjetike, po kërkon burime të reja në një periudhë tensionesh gjeopolitike dhe rritjeje të kostove të energjisë. Ekspertët e shohin këtë si pjesë të një strategjie më të gjerë të Ankarasë për të diversifikuar furnizimet e saj.
Marrëdhëniet mes dy vendeve janë forcuar që prej vitit 2011, kur Turqia ndërhyri me ndihma humanitare gjatë një thatësire të madhe në Somali. Që atëherë, Somalia është kthyer në një nga partnerët më të rëndësishëm të Turqisë në Afrikë.
Në vitin 2024, dy vendet nënshkruan një marrëveshje 10-vjeçare për mbrojtje dhe bashkëpunim ekonomik, ku Turqia mori përsipër edhe trajnimin e forcave somaleze dhe mbrojtjen e vijës bregdetare nga pirateria dhe grupet e armatosura.
Kjo ka çuar në krijimin e një baze të madhe ushtarake turke në Somali, e cila përdoret për trajnimin e ushtrisë lokale dhe për operacione sigurie në rajon.
Debat mbi përfitimet dhe varësinë
Ndërsa shumë somalezë e shohin bashkëpunimin me Turqinë si një mundësi zhvillimi, ekspertët paralajmërojnë se marrëdhënia është shumë e thellë dhe e ndërlikuar.
Sipas disa analistëve, Turqia është pozicionuar në mënyrë strategjike në sektorë kyç të ekonomisë somaleze, duke përfshirë infrastrukturën, sigurinë dhe tani edhe energjinë. Kjo ngre shqetësime se vendi afrikan mund të krijojë varësi të fortë nga Ankaraja.
Megjithatë, mbështetësit e projektit theksojnë se pa këtë bashkëpunim, Somalia do ta kishte shumë të vështirë të shfrytëzonte burimet e saj natyrore dhe të stabilizonte situatën e brendshme.
Operacion i mbrojtur ushtarakisht
Operacioni i kërkimit të naftës shoqërohet me masa të forta sigurie. Një task-forcë detare turke, e përbërë nga anije luftarake dhe avionë mbështetës, është vendosur për të mbrojtur anijen “Cagri Bey” gjatë misionit në Oqeanin Indian.
Sipas autoriteteve turke, ky projekt përfaqëson një “epokë të re” në eksplorimin e burimeve energjetike dhe një hap të rëndësishëm për pavarësinë energjetike të vendit.